Jakie problemy omówiono w książce pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

Książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego odwołuje się do tego, że przez wieki istniał podział na jednostkę i elitę. Ten podział jest strukturalnie ciągły, choć zmieniają się aktorzy. Dziś mamy podobne problemy. Struktura społeczna jest przerażająca.

O czym jest ta książka?

Z kolei Oświecenie postrzegało Rzeczpospolitą jako skansen. Jest to nieco orientalne określenie okrutnego traktowania mas przez wąską elitę na zniewolonym podmiocie. Takie niekorzystne porównania były na porządku dziennym. Była to również kwestia polityczna dla naszych elit. Kiedy szlachta polska walczyła z niepodległymi państwami, trzeba było tłumaczyć ludziom opinię państw zachodnich, że szlachta walczyła nie tylko o swoją wolność, ale o wolność dla wszystkich. Propaganda z podziałem władzy przyczyniła się do negatywnego wizerunku I Republiki. Chcieli przedstawić Rzeczpospolitą mieszkańcom jako dziki lud, któremu trzeba przynieść cywilizację, a zrobić to musi mądrzejsza caryca lub król pruski. Ale opinię kształtowała nie tylko propaganda, ale także podróżnicy, którzy nie zawsze otrzymywali wynagrodzenie.

Jak autor podchodzi do prawdy historycznej w książce?

Każda wiadomość może być wyjaśniona jako ziarno prawdy. Warto być bardzo ostrożnym w mówieniu, że coś jest faktem historycznym. Przez co najmniej kilka dekad, jeśli nie więcej, wielu filozofów i metodologów historii uważało słyszalne “prawdy” za wysoce podejrzane. Historyk nigdy nie dociera do prawdy. Konstruuje on (lub ona) interpretację z dostępnych źródeł, ale nigdy nie jest to to samo. Tak do tej kwestii podchodzi Adam Leszczyński.

Kto powinien przeczytać tę książkę?


Ludzie, którzy szukają ciekawej i stymulującej lektury, którzy chcą spojrzeć na historię swojej ojczyzny z innej perspektywy niż ta, której ich uczono. Ponieważ “Ludowa historia Polski” opiera się w głównej mierze na badaniach, a nie na źródłach pierwotnych, książka zawiera informacje, które mogą zainteresować ekspertów, ale mogą one być również obecne. Znawców i fascynatów historii najbardziej interesuje myśl o narracji i interpretacji. Informacje zawarte w książce mogą być nieco szokujące z perspektywy kogoś, kto był karmiony wyłącznie i co bardzo ważne, nacjonalistyczną historiografią, który traktuje świat jako wieczną rodzinę i wierzy, że oświecona elita przeprowadzi nas i poprowadzi przez historię pełną zagranicznych konfliktów.

 

Co ukazano w książce Adama Leszczyńskiego pt. “Ludowa historia Polski”?

Warto na wstępie zauważyć, że “Ludowa historia Polski” (https://www.taniaksiazka.pl/ludowa-historia-polski-adam-leszczynski-p-1431684.html) to pierwsza taka książka historyczna. To monumentalna opowieść o Polsce, przedstawiona z punktu widzenia ludzi biednych i niewykształconych. To także wstrząsające świadectwo siły i przemocy powszechnie stosowanej przez elity od początków Polski po dzień dzisiejszy. Książka ta mogłaby być opowieścią o tym, co zakłamane lub wyparte w polskiej pamięci.

Co stanowi treść tej książki?

Głównym tematem książki jest władza, czyli energia ludzi w społeczeństwie, instytucje społeczne, które służyły elitom do zawłaszczania tego, co stworzyła jednostka. Jest to historia pańszczyzny i poddaństwa oraz historia dziewiętnastowiecznych stosunków w fabrykach i urzędach. Jest to ludowa przeszłość historyczna, a nie narodowa. Mniej interesują Adama Leszczyńskiego wewnętrzne kulisy wojen i powstań, a bardziej to, jak ich sukcesy i porażki zmieniały relacje między mieszkańcami naszego kraju, Polakami, Żydami, Ukraińcami i innymi mniejszościami. Jest to także historia idei, które usprawiedliwiały sprawowanie władzy przez pana nad poddanym, przez fabrykanta czy dyrektora zakładu pracy.

Na czym polega innowacyjności tej publikacji?

Jest to bardzo oryginalna historia. Zawiera konkretną wizję historyczną, a czegoś takiego w całej historii Polski od wielu lat nie stworzyła profesjonalna polska historiografia. Książka pt. “Ludowa historia Polski” po prostu nie jest historia, do której jesteśmy przyzwyczajeni. Elita społeczna pojawia się tu tylko wtedy, gdy dąży do zwiększenia, utrzymania i legitymizacji swojej dominacji. Sytuacja materialna narodu polskiego i różne przejawy jego emancypacji, oporu i adaptacji byłyby właściwym (i niemal niespotykanym w polskiej historiografii) tematem tej książki. Autor stawia szereg tez, które dla wielu polskich historyków mogą być bałwochwalcze.

Co znajdziemy w tej książce?

Znajdziemy tutaj szczegółowo opisane osobiste historie:

  • chłopów,
  • robotników,
  • mniejszości,
  • kobiet itd.

Nie ma tu szumu husarskich skrzydeł czy pruskich hołdów, jest za to praca, brud, napaść i pogarda. To opowieść o krzywdzie i oporze, o systemowej niesprawiedliwości i powolnym postępie. Jest to przede wszystkim nasza historia. Każdy człowiek powinien przeczytać książkę Adama Leszczyńskiego. Prezentuje nowe spojrzenie na historię Polski, nie z punktu widzenia wielowiekowych rządów elit, ale z punktu widzenia najbiedniejszych.

 

Co zaprezentowano w książce Adama Leszczyńskiego pt. “Ludowa historia Polski”?

Właśnie ukazała się nowa książka Adama Leszczyńskiego pt. Ludowa historia Polski ze strony www.taniaksiazka.pl. Jest to bardzo ważna publikacja, będąca wynikiem bardzo starannych badań historycznych i wyobraźni socjologicznej autora.

Jaki jest zakres tematyczny tej publikacji?

Na ponad 600 stronach w fascynujący sposób autor przedstawia dzieje Polski od najdawniejszych czasów. Historia została opowiedziana barwnie, z dużą ilością cytatów z dokumentów źródłowych opisujących stosunki społeczne i gospodarcze w polskich społecznościach i społeczeństwach. O trafności opisanego zjawiska może świadczyć objętość przypisów. W liczącej ponad 600 stron książce zajmują one blisko 100 stron terminów, a indeks nazwisk osób cytowanych przez autora przekracza 500 pozycji. Książka pt. “Ludowa historia Polski” jest to barwna narracja o niewolnictwie w Polsce, narracja, która redukuje wolnych ludzi do “ruchomych przedmiotów”, elementów listy kupowanych i sprzedawanych przez prawo.

Komu spodoba się ta książka?

Książka ta spodoba się tym wszystkim, którzy próbują widzieć historię Polski jako historię szlachty: magnatów, książąt, arystokratów, wysokich urzędników Kościoła – biskupów, prałatów i proboszczów, ale i nie zapominają o polskich niewolnikach, czyli chłopów, chłopów pańszczyźnianych, robotników i fabrykantów, którzy budują swoją potęgę i bogactwo poprzez kolejne pokolenia. Znajdzie tu wiele danych i wyjaśnień na temat tego, co wydarzyło się w Rzeczpospolitej.

Kim jest autor tej publikacji?

Adam Leszczyński jest profesorem historii i socjologii, a także profesorem SWPS w Warszawie. Zajmuje się ewolucją myśli o historii społecznej, socjologii historycznej i rozwoju społecznym w poszczególnych krajach PRL.

Dlaczego warto przeczytać tę publikację?

Książka Adama Leszczyńskiego nie jest akademicką “cegłą”, która zmęczy czytelnika. Jest to bardzo barwna relacja z wydarzenia i procesu oraz ludzi z nim związanych. W książce znajdziemy w niektórych rozdziałach wyjaśnienia takich zjawisk jak to, że zarówno chłopi pańszczyźniani, właściciele polskich niewolników, jak i sami niewolnicy byli członkami tego samego kościoła. Istnieje wiele wyjaśnień brutalnego wyzysku polskich niewolników ze struktur kościelnych – wyzysku, który przebiegał we właściwej egzekucji dóbr kościelnych:

  • miast,
  • wsi,
  • ludzi.

Nie ma przykładów krytycznej refleksji nad tą sytuacją. Ale może to jest stała cecha tego typu instytucji.